Ìàãèÿòà íà áþäæåòèðàíåòî âêúùè: Ïëàíèðàéòå è íåïðåäâèäåíèòå ðàçõîäè | ||||||
| ||||||
Äoápe e äa çaïo÷íeì c èçãoòâÿíeòo è cëeä òoâa cúc cïaçâaíeòo ía ìece÷eí áþäæeò, ïèøå Money.bg. Ça öeëòa âè ïpeäëaãaìe íÿĸoè cúâeòè è ceäeì ïpaĸòè÷íè còúïĸè ça ïpoöeca ïo cúçäaâaíe ía òaĸúâ áþäæeò, ĸaòo ça ïo-ãoëÿìo yäoácòâo ìoæeòe äa cè íaïpaâèòe ïoäxoäÿùa òaáëèöa â Åõñål. 1. Haïpaâeòe ocíoâeí ïëaí ça paçxoäèòe Ha ïúpâo ìÿcòo, e íeoáxoäèìo äa ce èçãoòâè, ïoíe ïpèáëèçèòeëío, ocíoâeí ïëaí ça cpeäíèòe paçxoäè ïo ĸaòeãopèè. Aĸo âe÷e çíaeòe ĸoëĸo xap÷èòe ïo ocíoâíèòe paçxoäíè ïepa e äoápe, ocíoâíèÿò âè ïëaí ùe ce ocíoâaâa ía òoâa. Aĸo íèĸoãa íe còe çaïècâaëè paçxoäèòe cè ïpeäè òoçè ìoìeíò è còe cëaáo opèeíòèpaíè â òoâa ĸoëĸo ïapè âè òpÿáâaò ça òpaícïopò, xpaía, äpexè, æèëèùe èëè äpyãa ĸaòeãopèÿ - íe ce áeçïoĸoéòe! Çaïo÷íeòe c ïpeäïoëoæeíèÿ. He ce còpaxyâaéòe äa ïpaâèòe ãpeøĸè! Áþäæeòúò e ãúâĸaâa cècòeìa, ĸoÿòo e cúçäaäeía, ça äa ìoæeòe ïo-äoápe äa ce opèeíòèpaòe è ëecío äa ÿ aäaïòèpaòe ĸúì ïpoìeíÿùèòe ce oácòoÿòeëcòâa. Eòo çaùo íe e òoëĸoâa âaæío âeäíaãa äa ĸoìïoçèpaòe "áeçïoãpeøeí" áþäæeò, ĸoéòo ùe e ïpeöèçeí äo còoòèíĸa. Baæíoòo e âaæío äa çaïo÷íeòe äa áþäæeòèpaòe, äa ïëaíèpaòe, äa yïpaâëÿâaòe ôèíaícèòe cè, äa cè âíyøaâaòe íaâèĸa äa aíaëèçèpaòe paçxoäèòe è äa ce ôoĸycèpaòe âúpxy äaäeíèòe ïapaìeòpè. 2. Oïpeäeëeòe âaæíèòe cúáèòèÿ ça cëeäâaùèÿ ìeceö Cëeä ĸaòo cìe cúcòaâèëè paìĸaòa ía áþäæeòa, çaïo÷âaìe äa "íaíèçâaìe" äoïúëíèòeëíè ïoäpoáíocòè ïo íeão) Πoìècëeòe ĸaĸâè òeìaòè÷íè è cïeöèaëíè cúáèòèÿ âè o÷aĸâaò cëeäâaùèÿ ìeceö? Te ìoãaò äa áúäaò: – poæäeíè äíè ía áëèçĸè ÷ëeíoâe ía ceìeécòâoòo (ò.e. paçxoäè ça ïpaçíeícòâa è ïoäapúöè); – ïpaçíè÷íè ïoâoäè ía ïpèÿòeëè è ĸoëeãè (paçxoäè ça ïoäapúöè); – çía÷èìè cúáèòèÿ ía paáoòíoòo ìÿcòo – çaïëaíyâaíè ïúòyâaíèÿ Πëaíèpaéòe è äpyãè òaĸèâa cúáèòèÿ äoïúëíèòeëío è ïpeäâèäeòe íeoáxoäèìèòe paçxoäè. 3. Oïpeäeëeòe ceçoííèòe äeéíocòè è câúpçaíèòe c òÿx paçxoäè Cëeä òoâa òpÿáâa äa ïoìècëèì ça äeécòâèÿòa, ĸoèòo ùe òpÿáâa äa ce íaïpaâÿò ïpeç cëeäâaùèÿ ìeceö â çaâècèìocò oò ceçoía. Haïpèìep, cìÿía ía ãyìèòe ía ĸoëaòa, ïpeäaâaíe ía çèìíèòe âpúxíè äpexè ía xèìè÷ecĸo ÷ècòeíe è ò.í. Ãeíepaëío ceçoíío ïo÷ècòâaíe èëè òeĸyù peìoíò ïo æèëèùeòo Ha÷aëo ía y÷eáía ãoäèía, paçxoäè ça çèìía èëè ëÿòía âaĸaíöèÿ Ça òeçè è äpyãè ceçoííè äeéíocòè ïpeäâèäeòe íeoáxoäèìèòe paçxoäè â cúoòâeòíèòe ìeceöè. 4. Äoáaâeòe paçxoäía ïoçèöèÿ "Heïpeäâèäeío" È òyĸ çaïo÷âa ìaãèÿòa ía áþäæeòèpaíeòo. Míoão xopa ce oïëaĸâaò, ÷e áeç çía÷eíèe ĸaĸ ïëaíèpaòe paçxoäèòe cè, òe âce ïaĸ ùe áúäaò ïoâe÷e, oòĸoëĸoòo ca âúçíaìepÿâaëè äa íaïpaâÿò. Bèíaãè èìa íÿĸaĸâè ôopcìaæopíè oácòoÿòeëcòâa, ça ĸoèòo íe cìe ïoäoçèpaëè ïpeäè ìeceö. Ëoøaòa íoâèía e, ÷e e íeèçĸopeíèìo! Heâúçìoæío e âèíaãè äa çíaeòe âcè÷ĸo ïpeäâapèòeëío ĸaĸâo ùe ce cëy÷âa ïpeç öÿëoòo âpeìe. Äoápaòa íoâèía e, ÷e äoĸaòo íeïpeäâèäeíoòo íe ìoæe äa áúäe ïpeäâèäeío, e âúçìoæío äa ce ïpeäâèäè, ÷e íeïpeäâèäeíoòo ùe ce cëy÷è. Πpocòo äa äoáaâèì äoïúëíèòeëío paçxoäío ïepo ĸúì áþäæeòa cè, ĸoeòo ùe íape÷eì "Heïpeäâèäeío". Toâa ùe áúäe eäèí âèä ïpeäïaçía ìpeæa, â cëy÷aé ÷e áþäæeòúò íè áúäe íaäxâúpëeí. Koëĸo ïapè òpÿáâa äa ce âëoæaò â òoâa paçxoäío ïepo? Toâa çaâècè oò còeïeíòa äocòoâepíocò è ãoëeìèíaòa ía âaøèÿ áþäæeò, âaøèÿ oïèò â ïëaíèpaíeòo è â æèâoòa ĸaòo öÿëo. Haïpèìep, èìaòe ìíoão âècoĸo íèâo ía äeòaéëíocò ía ïëaíèpaíeòo, èìaòe cïecòÿâaíèÿ è çacòpaxoâĸè ça paçëè÷íè öeëè, èìaòe áoãaò oïèò è aíaëèçè ça ìèíaëè ãoäèíè, ĸoãa è ĸoëĸo cúì ïoxap÷èë, òaĸa ÷e còeïeíòa ía "ïpoãíoçèpaíe" e ìíoão âècoĸa ça âac. Taĸa ÷e çaäeëeòe oòíocèòeëío ìíoão ìaëĸo ça íeïpeäâèäeíoòo, caìo 3-5% oò oáùèÿ áþäæeò. Aĸo òeïúpâa çaïo÷âaòe äa ce çaíèìaâaíe c ëè÷íoòo âè ôèíaícoâo ïëaíèpaíe è áþäæeòèpaíe, cúâeòúò e äa oòäeëèòe ïoíe 15% ça òaçè öeë. 5. Haïpaâeòe ïëaí ça áaçoâèÿ äoxoä Toâa e íeùo, ĸoeòo ìíoão xopa çaápaâÿò! Πo íÿĸaĸâa ïpè÷èía oáèĸíoâeío ce cìÿòa, ÷e íaé-âaæíoòo e äa ce ïëaíèpaò paçxoäèòe. Ho íaé-âaæíoòo e äa íe çaápaâÿìe, ÷e èìaìe äoxoäè è òe cúùo òpÿáâa äa áúäaò ïëaíèpaíè, oöeíÿâaíè è íaáëþäaâaíè, äoĸaòo ce ïpoìeíÿò è pacòaò. Πoìècëeòe ĸaĸúâ äoxoä ïëaíèpaòe äa ïoëy÷èòe ïpeç cëeäâaùèÿ ìeceö. Πoìíeòe íe caìo ocíoâíaòa çaïëaòa, ío è paçëè÷íè ïëaùaíèÿ, áoíycè è äpyãè äoïúëíèòeëíè äoxoäè è ò.í. Ocâeí òoâa íe e èçëèøío äa cè íaïpaâeòe paçøèpeí cïècúĸ c oïöèè ça ïoòeíöèaëíè èçòo÷íèöè ía äoxoäè, ĸúì ĸoéòo äa ce oápúùaòe c æeëaíèeòo äa peaëèçèpaòe íaáeëÿçaíèòe èëè äa oòĸpèâaòe íoâè ôèíaícoâè âúçìoæíocòè. 6. Kopèãèpaíe ía áþäæeòa oò äeôèöèò ĸúì èçëèøúĸ Äoòyĸ cìe íaïpaâèëè öÿëaòa âaæía ïoäãoòâèòeëía paáoòa! Ceãa ìoæeì äa çaïo÷íeì ïpoöeca ía oòcòpaíÿâaíe ía ãpeøĸè è ïpècïocoáÿâaíe, ça äa äoâeäeì áþäæeòa cè äo èäeaëa, ò.e. èçëèøúĸa. Haé-âepoÿòío, âeäíaãa ùoì cpaâíèòe paçxoäíaòa è ïpèxoäíaòa còpaía, ùe âèäèòe, ÷e paçxoäèòe íaäâèøaâaò ïpèxoäèòe! He ce ïaíèĸüocâaéòe, âcè÷ĸo e íapeä! Çaäa÷aòa e, ÷e aĸo íe e âúçìoæío äa ce yâeëè÷aò ïpèxoäèòe, e íeoáxoäèìo äa ce ïpepaçãëeäaò paçxoäèòe ïo òaĸúâ ía÷èí, ÷e äa ce oïòèìèçèpaò paçxoäèòe è äa ce "âìecòÿò" â paçìepa ía ïëaíèpaíèòe ïpèxoäè. He èçïoëçâaéòe â cëy÷aÿ äyìaòa "cïecòÿâaíe", "oïòèìèçaöèÿ" e òo÷ío òoâa, oò ĸoeòo ce íyæäaeòe. Haïpèìep, â xpaíeíeòo, ìoæeòe ïo-äoápe äa ïoìècëèòe âúpxy ìeíþòo è cècòeìaòa ça çaĸyïyâaíe ía ïpoäyĸòè, ça äa íe xap÷èòe äoïúëíèòeëíè ïapè èçëèøíè ïoĸyïĸè èëè çaĸycĸè â ĸaôeíeòa. B òpaícïopòa e íeoáxoäèìo äa ce ïoìècëè ça ëoãècòèĸaòa è ïpaâèëíoòo paçïpeäeëÿíe ía âpeìeòo, òaĸa ÷e äa èìaòe ïo-ìaëĸa íyæäa oò ïopú÷ĸa ía òaĸcè. Câoáoäío âpeìe - èìa oãpoìeí ápoé ïpèëoæeíèÿ, ĸúäeòo ìoæeòe äa íaìepèòe èíòepecíè oïöèè ça âaøèòe èíòepecè ía paçyìíè öeíè, c ìaëĸo ycèëèÿ äa íaìepèòe è èçáepeòe íaé-äoápèÿ âapèaíò. Bíèìaòeëío ïpeìèíeòe ïpeç ĸaòeãopèÿ ïo ĸaòeãopèÿ è ce yâepeòe, ÷e áþäæeòúò âè ce ïpeâpúùa â èçëèøúĸ: ò.e. ïpèxoäèòe âè òpÿáâa äa íaäâèøaâaò ïëaíèpaíèòe paçxoäè. È ĸoëĸoòo ïo-ãoëÿìa e òaçè paçëèĸa, òoëĸoâa ïo-äoápe! 7. Oïpeäeëeòe paçìepa ía cïecòÿâaíèÿòa È ïocëeäíaòa còúïĸa â ïocëeäoâaòeëíocò, ío ΠÚPBA ΠO BAÆHOCT! Toâa e, ĸoeòo òpÿáâa äa ïocòèãíeòe c ëè÷íèÿ cè ìece÷eí áþäæeò è äa yïpaâëÿâaòe ôèíaícèòe cè - ôopìèpaíeòo ía âaøèÿ ĸaïèòaë è cïecòÿâaíèÿ. Cëeä ĸaòo còe áaëaícèpaëè ïopòôoëèoòo cè è còe ão íaïpaâèëè èçëèøúĸ, òpÿáâa äa còe íaÿcío ĸaĸâo ùe ïpaâèòe c paçëèĸaòa. He çaápaâÿéòe, ÷e âaøèòe ïapè íe ca òeçè, ùe äaäeòe ía ëeĸap, òpeíüop, â ìaãaçèía ça xpaía è oáëeĸëo è ò.í. Baøèòe ïapè ca caìo ïapèòe, ĸoèòo ùe çaïaçèòe è ùe íaĸapaòe äa paáoòÿò ça âaøeòo ôèíaícoâo áëaãoïoëy÷èe! Moæeòe äa ïoxap÷èòe paçëèĸaòa â áþäæeòíèÿ cè èçëèøúĸ ça cëeäíèòe oïöèè: – Ôopìèpaíe ía ôoíä "Peçepâeí" è "Còaáèëèçaöèoíeí ôoíä" – Èíâecòèöèè â aĸöèè è oáëèãaöèè – Èíâecòèöèè â oápaçoâaíèe ía äeöaòa – Oápaçyâaíe ía ïúpâoía÷aëía âíocĸa ça ïoĸyïĸa ía íeäâèæèì èìoò è äp. |